...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................................................
TÜRKÜLERİMİZ,TÜRKİYE'MİZ -6
DELİORMAN-TUTRAKAN
Balkanlar'ın temiz havasını çekmiş,buz gibi tatlı sularını içmiş Türkler; sevgilerini,üzüntülerini, tüm duygularını hep türkülerde çağlamışlardır.
İlk yerleşenleri Hint-Avrupa kökenli bir kavim olan Traklar'dan sonra Bulgaristan,
Roma ve Bizans İmparatorluğu'nun egemenliğinde yaşamıştır.
14. yüzyıldan sonra da Osmanlı Devleti'nin egemenliğine girmiştir.
93 Harbi'nden (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı/Hicri takvimle 1293'te olduğu için 93 Harbi denilmektedir.) yenik çıkan Osmanlı Devleti'nden,Bulgaristan bağımsızlığını ilan ederek ayrılmıştır.
Osmanlılar döneminde,bu bölgelerdeki Türk nüfusunun artması için Müslüman Türk geleneklerinin bozulmadan uygulandığı Konya ve özellikle Karaman (Lârende) yöresinden oldukça çok Türkmen halk Deliorman Bölgesi'ne yerleştirilmiştir.
Baba tarafımın soyağacının kökleri de Karaman'a dayanmaktadır.
Rahmetli babaannem (Hayriye-Razgrad'lı) anlatırdı,rahmetli Hacı Mehmet dedemi Karaman'dan akrabası ziyarete gelmişti diye.
(Kemallar'a bağlı Arslanköy'de 1864'te doğan dedem,İstanbul Şehremini'de medresede okumuş,müftü olmasına bir yıl kala kendi isteği üzerine padişah tarafından meccanen-parasız-hacca gitmiş.Gemiyle, şu andaYemen'in başkenti ama o zaman Osmanlı toprağı olan, Sana'ya ulaşmış. Daha sonra da develerle Mekke'ye gidip hacı olmuş.Yemen'de Osmanlı Ordu İmamı görevinde bulunmuş.1946'da ölen Hacı Mehmet dedemin mezarı,Kemallar'ın Büyük Cami'nin bahçesindedir.)
Şimdi Deliorman yöresine ait bir türkü sözü ile sürdürelim:
Bu türküyü Arif Şentürk'ten youtube'ta izleyebilirsiniz.
ÇIKSAM A URUMELİ'N DÜZÜNE
Çıksam a Urumeli'n düzüne,/Alsam a Safiye'yi dizime.
Safiye'm kınalar yakmış,/ On parmağı eline.
Ar gelir Osman Aga ar gelir,/Safiye'me karyola dar gelir.(nakarat)
Kıratımı bahçeye bağladım,/Osman'ı gurbete yolladım.
Osman gurbetten gelince,/Üç gün üç gece ağladım.
(nakarat)
Osman Aga, Osman Aga,/Neler söyleycem sana,
Safiye de kızını ver bana,/Güvey de olayım ben sana.
(nakarat)
Deliorman'a ait bir oyun türküsü: Youtube'ta izleyebilirsiniz.
ELEK ELEK İÇİNDE (KADRİYE)
Bahçelerde gündöndü Kadriye'm,/Bahçelerde gündöndü.
Yarimden mektup geldi./Dertlerim tazelendi./ Kadriye'me ben yandım.
Elek elek içinde Kadriye'm,/Elek tekne içinde.
Rodoplar'ın kızları,/Sırma yelek içinde./ Kadriye'me ben yandım.
Sarı kavun dilimi Kadriye'm,/Sarı kavun dilimi.
Valla,billa olacağım,/Sabri de Bey'in güveyi./ Kadriye'me ben yandım.
Bulgaristan'ın Avrupa Birliği'ne üye olmasından sonra gerçekleştirdiği ilk yerel seçimlerde (28 Ekim 2007) üyelerinin çoğunluğunu Türkler'in oluşturduğu Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) ilk turda, biri Büyükşehir olmak üzere 29 belediye başkanlığı kazandı.
4 Kasım'da yapılan ikinci tur seçim sonunda HÖH, 12 belediye başkanlığı daha kazanarak Bulgaristan genelinde toplam 264 belediye başkanlığından 41'ini kazanarak üçünü sıraya yerleşti.
Aşağı Tuna yöresinde,Rusçuk,Razgrad,Tutrakan,Silistre,Kemallar(İsperih) şehirlerini içine alan Deliorman Bölgesi de geniş bir bölgedir.
Benim ve eşimin ailesinin geldiği bu toprakların her karışında Osmanlı ve Türk izi ve kokusu vardır.
Özellikle Silistre'ye bağlı Tutrakan yöresinde Yemen'e savaş için gidip de şehit olan
Türkler'e ait nişan taşları vardır.1830-1885 tarihleri arasında Deliorman Bölgesi'nden
Yemen'e epey asker gönderilmiştir.Gidenlerin tümüne yakını da şehit olmuştur.
Bazı toplantılarda,törenlerde şu türkü söylenirken dinleyenleri bir sessizlik sarar ve
herkesin gözleri yaşarır:
KANLI YEMEN
Yemen,Yemen kanlı Yemen,/ Taşı toprağı şanlı Yemen.
Ben Yemen'e gidiyorum,/Ağlamasın garip ninem.(annem)
Mızıkalar çalınıyor,/Binbaşılar ağlaşıyor.(mızıka-bando)
Sen ağlama garip ninem,/Can ciğerden ayrılıyor.
İstihkâma indirdiler,/Kanlı gömlek giydirdiler.(istihkam-siper kazan askeri sınıf)
Bir ananın bir oğlunu,/Ta Yemen'e gönderdiler.
Deliorman'ın Tutrakan yöresinden bir türkü :
ŞALIN UCU
Şalın ucu bir yerdedir,/ Bir ucu da beldedir.
Dünya güzel ile dol'olsa,/ Gene gönlüm sendedir.
Al şalım,yeşil şalım,/Dayleri dolaşalım.(dağları) (nakarat)
Sen yağmur ol ben bulut,/Bir avşam buluşalım.(akşam) (nakarat)
Al girdim alsın diye,/Mor girdim sarsın diye.(girdim:giydim)
Nişanlıma varmadım,/Yavuklum alsın diye.
(nakarat)
Şalın parasını bitirdim,/Yarimi askere geçirdim.
Yarim askerden gelince,/Ben çiizimi bitirdim.(çiiz:çeyiz)
(nakarat)
Tarihindeki ünlü güreşçileri nedeniyle(Kurtdereli) "pehlivanlar şehri" de denilen ve Deliorman'ın başkenti olarak kabul edilen Bulgaristan'ın Razgrad (Hezargrad) vilayeti camileriyle de ünlüdür.
(Resimde,Kanuni döneminin ünlü sadrazamı Parga'lı Damat-Maktul,Makbul-İbrahim Paşa Camii.1616 yılında yapılmış olan bu camii 30 yıldır süren bir onarım(!) nedeniyle ibadete kapalıdır.)
Son olarak kaynak kişisi bilinmeyen bir Bulgaristan,Deliorman türküsü daha.
Bu türküyü otantik bir sesten,özgün haliyle "Kadriye Latif'ten" youtube'ta izleyebilirsiniz:
SARI GÜLÜM VAR BENİM
Sarı gülüm var benim,/Garip gönlüm var benim.
Ölüm var ayrılık yok,/Sarı elâ gözlüm,
Böyle de kalbim var benim.
Göz göze bakışırken,/Elim değdi eline.
Bin aşık feda olsun,/Sarı elâ gözlüm,
Saçının bir teline.
Trakya türkülerine devam edeceğim.
Haftaya Tuna boyları ve Silistre var.
Sağlıklar diliyorum.
SEHRİ DOĞRUÖZ
20.11.2007
sehri_dogruoz@mynet.com
TÜRKÜLERİMİZ, TÜRKİYE'MİZ
SEHRİ DOĞRUÖZ
