...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................................................................................
TÜRKÜLERİMİZ,TÜRKİYE'MİZ-14
GELİBOLU-ÇANAKKALE
Gelibolu,Asya ve Avrupa arasında antik dönemlerden bu yana köprü olmuş bir yerleşim yeridir.
Osmanlılar tarafından 1354'te Gazi Süleyman Paşa tarafından fethedilen Gelibolu(Gallipolis)
on iki yıl sonra Bizanslılar'a,bir yıl sonra yeniden 1367'de Sultan Murat tarafından fethedilerek Türkler'in eline geçmiştir.Halkı iyi bir denizci olan Gelibolu halkı Osmanlı döneminde
Kemal Reis ve Piri Reis gibi iki ünlü bilgin ve amirali yetiştirmiştir.
Osmanlı'nın ilk ve en önemli tersanesi (gemi yapım yeri) 1391'de Gelibolu'da kurulmuştur.
Gelibolu'da kına gecelerinde ve düğünlerde söylenen maniler ve ağıtlar ne kadar da somut olayları ve duyguları açıklıyor.İşte bazı manilerden örnekler:
Yapılmadık evlerde baca tüter mi?/On sekiz aylık askerlik yarim biter mi?
Gelibolu'da bandolar,bandoları çaldılar./Senin yarini askere temelli mi aldılar?
Gelibolu minaresi yanıyor idaresi,/Oğlu beni seviyor ne karışır annesi.(idare-lâmba)
Elek elek içinde,elek tekne içinde./Gelibolu kızları, sırma yelek içinde.
Gelibolu'ya giderken,sıra sıra yulaflar,/Saklı konuştuk be yar,nerden çıktı bu lâflar.
Bahçemiz soğan dolu,arkamız Gelibolu,/İster isen alma köyümüz oğlan dolu.
Sarı kurdele mensiz,sarardım soldum sensiz/Gelibolu yolunda nasıl gidiyon bensiz.
Gelibolu'ya bağlı köy ve kasabaların çoğunu Bulgaristan,Romanya ve Selânik'ten göçmüş Türkler kurmuşlardır.Ayrıca Aydın yöresinden gelenlerin ve Çerkesler'in(Adıge) kurduğu köy de vardır.
Gelibolu'ya 42 km.uzaklıktaki Evreşe'nin kuruluş tarihi de eskidir.Üç mahalleden oluşan kasabanın Çeşme Mahallesi 1880-1885 yılları arasında Bulgaristan'dan,Yeni Mahalle ise Romanya ve Bulgaristan'dan 1935 yılında göçen Türkler tarafından kurulmuştur.
Yine youtube'tan izleyebileceğiniz güzel bir Gelibolu-Evreşe türküsüyle sürdürelim:
EVREŞE YOLLARI DAR
Evreşe yoları dar,dar,bana bakma benim yarim var.
Bir fırın yaptırdım,doldurdum ekmekleri./Gel beraber yiyelim,yaptırdım börekleri.
Evreşe yoları dar,dar,bana bakma benim yarim var.
Evreşe'dir köyümüz,Zemzem akar suyumuz./Sevip sevip ayrılmak,yoktur böyle huyumuz.
Evreşe yoları dar,dar,bana bakma benim yarim var.
Sırtındaki yeleği,ben örmedim mi yarim?/Kızlarla konuşurken ben görmedim mi yarim?
Evreşe yoları dar,dar,bana bakma benim yarim var.
Yeleğimin içinde,mavi buncuk nazarlık/Benim yare hediyem,bir ufacık gerdanlık.
Evreşe yoları dar,dar,bana bakma benim yarim var.
Çanakkale ilinin topraklarının çok büyük bir bölümü Marmara Bölgesi'nin içinde olup sadece Edremit Körfezi içindeki yerleşim yerleri Ege Bölgesi'nde kalır.
Kütahya'nın Domaniç diye adlandırılan kuzey bölümü de Marmara Bölgesi'ndedir.
Bozcaada ve Gökçeada(İmroz) da Çanakkale'ye bağlıdırlar.
Çanakkale Boğazı(Les Dardanelles) Gelibolu ve Biga Yarımadası'nı birbirinden ayırır.
Çanakkale'nin Trakya'daki ilçesi olan Gelibolu,tarihi Milli Parkı'yla,Sit Alanları'yla tescillenmiş yerlerdir.Gelibolu Yarımadası,Birinci Dünya Savaşı'nda (1914-1918) Türk Ordusu'nun kahramanlık destanının yaratıldığı,kara ve deniz savaşlarının yapıldığı yerdir.
Altmış bini aşkın şehidimizin ve iki yüz elli bini aşkın da İngiliz,Fransız ve Anzak askerlerinin mezar anıtlarının bulunduğu yerdir Gelibolu Yarımadası.
Şu türkü,bir ağıt gibi bakın nasıl anlatıyor o günleri.Bu türküyü youtube'tan izleyebilirsiniz.
ÇANAKKALE TÜRKÜSÜ.
Çanakkale içinde vurdular beni,/Ölmeden mezara koydular beni
Of gençliğim eyvah! (nakarat)
Çanakkale köprüsü dardır geçilmez,/Al kan olmuş suları bir tas içilmez.(nakarat)
Çanakkale içinde aynalı çarşı,/Ana ben gidiyom düşmana karşı.(nakarat)
Çanakkale içinde bir dolu testi,/Analar babalar umudu kesti.(nakarat)
Çanakkale'den çıktım yan basa basa,/Ciğerlerim çürüdü kan kusa kusa.(nakarat)
Çanakkale içinde sıra söğütler,/Altında yatıyor aslan yiğtler.(nakarat)
Çanakkale'den çıktım başım selâmet,/Anafarta'ya varmadan koptu kıyamet.(nakarat)
Çanakkale içinde bir uzun selvi,/Kimimiz nişanlı kimimiz evli.(nakarat)
Çanakkale üstünü duman bürüdü,/On üçüncü fırka yürüdü.(nakarat)
Yine bir Çanakkale türküsü.Bu türkü Osmanlı döneminde yaşanan nazlı,kaprisli bir sevda öyküsünü bakın nasıl anlatıyor.Bu türküyü Hale Yamaner'den youtube'ta izleyebilirsiniz.
SIRA SIRA SİNİLER
Sıra sıra siniler,hasta olan iniler./Aldı gitti yarimi denizdeki gemiler.
Sana hiç kıyamam,yar seni seviyom candan.(nakarat)
Bakışların pek yaman,benim de cilveli kanaryam.(nakarat)
Suya giderim suya,elmayı soya soya./Kaldır yarim peçeni (şapkanı)göreyim doya doya.
(nakarat)
Karanfilim budama,sefa geldin odama./Hakikatli yar isen,dünür gönder odama
(nakarat)
Çanakkale Boğazı'ndaki dört önemli yerleşim merkezinden biri olan Lapseki'den bir türkü:
Ayna Çaktım Yüzüne(Versinler).Bu türküyü Neşe Dilekçioğlu'ndan youtube'ta izleyebilirsiniz.
VERSİNLER
Versinler,versinler,sevenleri sevdiğine versinler.
Ayna çaktım yüzüne,şavkı vurdu yüzüme./Sana söylüyorum yar,kulak ver sen sözüme.
Versinler,versinler,sevenleri sevdiğine versinler.
Yar mendili oyaladım,baş harfini koyamadım./Eller aldı yarimi,ben yarime varamadım.
Versinler,versinler,sevenleri sevdiğine versinler.
Karşımızda Gelibolu,Gelibolu'da yatır dolu./Sana söylüyorum yar,dualarım kabul oldu.).
/(Beni sana verecekler,yar dualarım kabul oldu.)
Versinler,versinler,sevenleri sevdiğine versinler.
Marmara Bölgesi'ni daha bitirmedik.
Haftaya Balıkesir.
Ezgilerde hızlılık kesilmedi.
Genelde Trakya türkülerindeki dokuz sekizlik aksak ritm ve geçkilerdeki yarım ses düşüklük
büyük bir değişikliğe uğramadı.
Bakalım Ege'ye doğru gittikçe ezgilerde bir değişme görülecek mi?
Sağlıklar diliyorum.
SEHRİ DOĞRUÖZ
15.01.2008
sehri_dogruoz@mynet.com
TÜRKÜLERİMİZ, TÜRKİYE'MİZ
SEHRİ DOĞRUÖZ
