HAYRABOLU hakkında her şey SEHRİ DOĞRUÖZ Türkülerimiz Türkiye'miz

TÜRKÜLERİMİZ, TÜRKİYE'MİZ-25

AFYONKARAHİSAR

Afyonkarahisar İli Türkiye'nin İç Ege Bölgesi'nde yer alır.

Mermeri,kaymağı,termalleri(sıcak su) ve sucuk dönerleriyle ünlü olan bu kentimizin en çok ziyaret edilen tarihsel ve turistik yerlerinden ikisi Karahisar Kalesi ve İmaret Camii'dir.

Son adrese dayalı olarak yapılan nüfus sayımında il merkezinin nüfusu 159.967'dir.

3340 yıllık bir geçmişi olan Karahisar Kalesi şehrin güneyinde,çok yüksek ve yalçın bir dağın tepesinde bulunmaktadır.(Resimde Afyon'un simgesi anıt ve arkada Karahisar Kalesi)

1993'te Afyonkarahisar'a yaptığım bir ziyarette bu kaleye çıkabilmek için epey yol gitmeme karşın doruğa ulaşamadan yorularak geri dönmüştüm. Giderken ve gelirken yol boyunca dikkatimi çeken kiremit damlı,eski Afyon evlerinin bugün bir "sit alanı" olarak değerlendirildiğini öğrendim.

Şimdi bu tarihi kaleyi konu edinmiş bir türkü:KARAHİSAR KALESİ

Karahisar Kalesi yıkılır gelir,/Kâkülü boynuna dökülür gelir.

Yayladan gel allı gelin yayladan,/Kesme ümidini kadir Mevlâ'dan(nakarat)

Ver elini karlı dağlar aşalım,/ Bayramlaşalım.(nakarat)

Ben bir koyun olayım sen de bir kuzu,/Meleye meleye getirem yazı.

(nakarat)

Kapıma bağladım da kınalı koçu,/Harmanı kaldırdım kız senin için.

(nakarat)

İldeki akarsular çeşitli doğrultulara doğru gider.İlin orta kesiminde bulunan suların önemli bir bölümünü yaklaşık bin metre rakımlı Afyonkarahisar Ovası'ndan geçen Akarçay toplar.

Bu suları da önce Eber Gölü'ne daha sonra da Akşehir Gölü'ne taşır.

Afyonkarahisar Emirdağ İlçesi'nin Pörnek Köyü'ne ait bir türkü:Ben giderim oduna(Yaşar)

YAŞAR TÜRKÜSÜ

Ben giderim oduna,/Şahan derler adıma.

Geleli üç ay oldu,/Doyamadım tadına.

Yalan mıydın Yaşar?/Karakolda doğru söyler,/Mahkemede şaşar.

Mahkemenin yolunda,/İstidası elinde.(istida:dilekçe)

Kendi gidip adı var,/Koca köyün dilinde.

Yalan mıyım eller?/Namımıza vardı geldi,/Afiyon'a teller.

Karşıdan gelen atlı,/Altında kilim katlı.

Anam,babam sağolsun,/Hepisinden yar tatlı.

Yalan mıyım işte?/Ben yarimi görüyorum,/Hayalimde düşte.

On yedi yarin yaşı,/Karadır yarin kaşı.

Üç senede sönmedi,/ Ciğerimin ateşi.

Aldırdım eller,/Burçağı mercimeği,/Yoldurdum eller.(burçak:taneleri mercimeğe benzeyen ve hayvan yemi olarak ekilen baklagillerden bir tür bitki.)

Sen yayımın bendi,/Ne tez unuttun andı.(bend:bağ,and:yemin)

Düşmanlar bile etmez,/Bana ettiğin fendi.(fend:tuzak)

Yalan mıydın Yaşar?/Karakolda doğru söyler,/Mahkemede şaşar.

Konakta duran Kadı,/Cemile gelsin dedi.(Kadı:yönetici)

Biz nasıl ayrılalım?/Yaşlarımız on yedi.

Yalan mıydın Yaşar?/Karakolda doğru söyler,/Mahkemede şaşar.

Kınalı ellerine,/İncecik bellerine.

Pörnekliyi döküm ettin,/Afiyon'un yollarına.

Yalan mıydın Yaşar?/Karakolda doğru söyler,/Mahkemede şaşar.

Adını MÖ.1340 yılında Hititler tarafından yaptırılan kalesi ve yaklaşık 2300 yıldır ekilen "haşhaş(opium)" bitkisinden alan Afyonkarahisar Osmanlı İmparatorluğu döneminde genişleyerek büyümüştür.Fatih Sultan Mehmet'in sadrazamlarından Gedik Ahmet Paşa,Karaman seferi sırasında burada konaklamış ve büyük bir külliye yaptırmıştır.

Bu külliyede sübyan mektebi,medrese,hamam,imaret ve camiler vardır.

Afyon,Emirdağ'a ait bir türkü: ADAÇAL'IN ÖTE YANI MEREDİR

Adaçal'ın öte yanı meredir,/Derdine yanıyom iki senedir.(mere:mera)

Kız senin anan da ne gâvur ana,/Seni orda,beni burada meledir.

Adaçal üstünde selvi değilim./Selvinin dalında bağlı değilim.

Al bohçanı düş ardıma gedelim./Vallahi sevdiğim evli değilim.(gedelim:gidelim)

Atatürk tarafından 1 Eylül 1922'de ilk taarruz emrinin verildiği Kocatepe Afyonkarahisar'dadır.

Mondros Antlaşması'ndan sonra düşmanlar yurdumuzu akın akın ele geçirmeye başladılar.

16.04.1919'da Fransızlar Afyon istasyonuna yerleşti.

21.05.1919'da bir İtalyan birliği Afyon'a geldi.

17.03.1920'de Yunanlar Afyon'u işgal etti.

Bunlar birinci işgallerdi.

13.07.1921'de Afyon,Yunanlar tarafından ikinci kez işgal edildi ve tam 1 yıl,1 ay,25 gün

Yunan işgali sürdü.

Afyon,27.08.1922'de düşman işgalinden kurtarıldı.

Afyon,Şuhut'a ait bir türkü: ŞU DAĞLAR NE HOŞ DURUR

Şu dağlar ne hoş durur,/Geleni savuşturur.

Merak etme sevdiğim,/Hak bizi kavuşturur.

Şu dağlar yanık dağlar,/Yaprağı bölük dağlar.

Yari çirkin olanlar,/Yazmayı soluk bağlar.(yazma:başörtüsü)

Şu dağlar olmasaydı,/Çiçeği solmasaydı.

Ölüm Allah'ın emri,/Ayrılık olmasaydı.

10.Cumhurbaşkanı'mız Ahmet Necdet Sezer'in memleketi olan Afyonkarahisar "Ulusal Kurtuluş Savaşı" sırasında Başkomutanlık Karargâhı olmuştur.

Başkomutanlık Meydan Savaşı da burada olmuştur.

Bu kentimiz ve ilçelerinde bulunan şehitlikler göz önünde bulundurulduğunda düşman işgalinden kurtarılmanın ne pahasına olduğu kolayca anlaşılır:

1.Hava Şehitliği,2.Giresunlular Alay Şehitliği,3.Anıtkaya Şehitliği,4.Şuhut Şehitliği,5.Yıldırım Kemal Şehitliği,6.Albay Reşat Çiğiltepe Şehitliği,7.Yüzbaşı Agâh Efendi(Kurtkaya) Şehitliği,

8.Büyük Taarruz Şehitliği,9.Bolvadin Kurtuluş Savaşı Şehitliği,10.Emirdağ Suvermez Şehitliği, 11.Cumhuriyet Şehitliği.

Şeker,Alkoloid,Çimento ve Kâğıt-Karton Fabrikalarının bulunduğu Afyonkarahisar'da ayrıca yıllık elli milyon şişe üretecek kapasitedeki bir madensuyu işletmesi de bulunmaktadır.

Son bir türküyle Kurtuluş Savaşı'mızın simgesi olan Afyonkarahisar'a veda edelim:

AFİYON'UN ORTASINDA GALESİ

Afiyon'un ortasında galesi,/Üzerinde vardır,kızlar kulesi./Zümrüt gibi yeşillenmiş ovası.

Ay karanlık gece vurdular beni,/Yarin yazmasına sardılar beni.

Galecik'ten ayva gelir,gar gelir.(Galecik:Ankara'nın Kalecik ilçesi.)

Gümüş yüzük parmağına yarin dar gelir./Ben de sandım meyhaneden efem yar gelir.

Ay karanlık göremedim yolumu,/Ah bilemedim,cerrah kesti benim golumu.(golumu:kolumu)

Sırada komşu vilâyet Kütahya var.

Çinicilik sanatını 500 yıldır sürdüren ve dünyaya tanıtan Kütahya.

Türküleri,tarihçesi ve kültür özellikleriyle,çinili cami ve çinili çeşmeleriyle bir başka güzel kentimiz Kütahya'da buluşmak üzere.

Sağlıklar diliyorum

SEHRİ DOĞRUÖZ

09.07.2008

sehri_dogruoz@mynet.com